Nie ka\u017cdy pozew o rozw\u00f3d ko\u0144czy si\u0119 orzeczeniem rozwodu. W niekt\u00f3rych sytuacjach s\u0105d mo\u017ce oddali\u0107 pow\u00f3dztwo, nawet je\u015bli mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami istnieje konflikt. W tym artykule wyja\u015bniam, kiedy s\u0105d mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 rozwodu i na co zwraca uwag\u0119 w praktyce.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z art. 56 kodeksu rodzinnego i opieku\u0144czego, ka\u017cdy z ma\u0142\u017conk\u00f3w ma prawo do rozwodu, je\u015bli \u00a0w zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim nast\u0105pi\u0142 zupe\u0142ny i trwa\u0142y rozk\u0142ad po\u017cycia. Oznacza to zerwanie wszelkich wi\u0119zi emocjonalnych, fizycznych i gospodarczych \u0142\u0105cz\u0105cych partner\u00f3w. Pomimo spe\u0142nienia wymienionych wy\u017cej przes\u0142anek, s\u0105d mo\u017ce jednak oddali\u0107 pozew o rozw\u00f3d i odm\u00f3wi\u0107 rozwi\u0105zania ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy rozr\u00f3\u017cni\u0107 dwie sytuacje, ze wzgl\u0119du na kt\u00f3re S\u0105d mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 udzielenia rozwodu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Pierwszy przypadek dotyczy okoliczno\u015bci, gdy ze wzgl\u0119du na orzeczenie rozwodu mia\u0142oby ucierpie\u0107 dobro wsp\u00f3lnych ma\u0142oletnich dzieci stron. Przes\u0142anka ta jest zwi\u0105zana z zagwarantowaniem dziecku prawa do prawid\u0142owego rozwoju fizycznego i duchowego. Niemniej jednak wychowywanie ma\u0142oletniego w atmosferze ci\u0105g\u0142ego konflikt rodzicielskiego jest samo w sobie destrukcyjne dla jego sfery psychicznej. Problem tkwi \u00a0zatem nie w samym rozwodzie rodzic\u00f3w, lecz w ich konflikcie, kt\u00f3ry mo\u017ce przybra\u0107 na sile w trakcie post\u0119powania s\u0105dowego i w ten spos\u00f3b zagrozi\u0107 dobru dziecka. Zbadania wymaga zatem to, czy po rozwodzie wszelkie materialne i niematerialne potrzeby dzieci b\u0119d\u0105 zaspokojone oraz w jaki spos\u00f3b rozw\u00f3d wp\u0142ynie na ich emocjonaln\u0105 wi\u0119\u017a z rodzicem przy kt\u00f3rym nie pozostan\u0105. Te okoliczno\u015bci wymagaj\u0105 wnikliwego wyja\u015bnienia w trakcie post\u0119powania dowodowego przed s\u0105dem i nie spos\u00f3b pokusi\u0107 si\u0119 tutaj o jakiekolwiek z g\u00f3ry czynione za\u0142o\u017cenia. Obserwowa\u0142am sprawy, w kt\u00f3rych S\u0105d korzysta\u0142 z przes\u0142anki dobra dzieci, gdy ma\u0142\u017conkowie prowadzili zbyt zaciek\u0142y sp\u00f3r w toku rozwodu. S\u0105d uzna\u0142, \u017ce konflikt szkodzi dzieciom, a jego \u017ar\u00f3d\u0142em jest sprawa w s\u0105dzie. <\/p>\n\n\n\n Drugi przypadek dotyczy sytuacji, gdy ma\u0142\u017conek pozwany o rozw\u00f3d dowi\u00f3d\u0142, i\u017c zaistnia\u0142y rozk\u0142ad po\u017cycia jest spowodowany wy\u0142\u0105czn\u0105 win\u0105 sk\u0142adaj\u0105cego pozew i nie zgadza si\u0119 na rozw\u00f3d. Je\u015bli S\u0105d stwierdzi, \u017ce brak zgody na rozw\u00f3d nie jest motywowany moralnie nagannymi pobudkami (nie jest sprzeczny z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego), a ponadto ma\u0142\u017conek odmawiaj\u0105cy rozwodu nie przyczyni\u0142 si\u0119 do rozpadu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, mo\u017ce oddali\u0107 pow\u00f3dztwo.<\/p>\n\n\n\n Zatem, przy spe\u0142nieniu wskazanych powy\u017cej przes\u0142anek, brak zgody wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka na rozw\u00f3d, pomimo niew\u0105tpliwego ustania jakichkolwiek wi\u0119zi \u0142\u0105cz\u0105cych strony, mo\u017ce skutecznie uniemo\u017cliwi\u0107 rozwi\u0105zanie ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Czy jednak oddalenie pow\u00f3dztwa o rozw\u00f3d<\/strong>, w sytuacji gdy jeden z ma\u0142\u017conk\u00f3w pozostaje w faktycznym po\u017cyciu z inn\u0105 osob\u0105, a ponadto posiada z tego nieformalnego zwi\u0105zku potomstwo nie narusza podstawowych praw cz\u0142owieka, w szczeg\u00f3lno\u015bci do poszanowania \u017cycia prywatnego i rodzinnego (art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Cz\u0142owieka i Podstawowych Wolno\u015bci), a tak\u017ce prawa do zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa (art. 12 Konwencji o Ochronie Praw Cz\u0142owieka i Podstawowych Wolno\u015bci) mimo, i\u017c jest dopuszczalne w \u015bwietle prawa polskiego?<\/p>\n\n\n\n Kwestia ta sta\u0142a si\u0119 przedmiotem rozwa\u017ca\u0144 Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu w sprawie Babiarz vs. Polska. W wyroku z dnia 10 stycznia 2017 r. Trybuna\u0142 wyda\u0142 wyrok, w kt\u00f3rym stwierdzi\u0142, \u017ce odmowa udzielenia rozwodu przez polskie s\u0105dy nie narusza art. 8 i 12 Europejskiej Konwencji Praw Cz\u0142owieka, kt\u00f3re to przepisy nie mog\u0105 by\u0107 interpretowane jako przyznanie jednostkom prawa do rozwodu. Co istotne, powy\u017csze rozstrzygni\u0119cie nie zapad\u0142o jednog\u0142o\u015bnie, a wi\u0119kszo\u015bci\u0105 pi\u0119ciu g\u0142os\u00f3w za w stosunku do dw\u00f3ch g\u0142os\u00f3w przeciwnych.<\/p>\n\n\n\n W zg\u0142oszonych zdaniach odr\u0119bnych podnoszono w szczeg\u00f3lno\u015bci, \u017ce z istot\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, rozumianego jako dobrowolny zwi\u0105zek kobiety i m\u0119\u017cczyzny, k\u0142\u00f3ci si\u0119 odmawianie jednej ze stron rozwodu w sytuacji, gdy nie ma po jej stronie woli pozostawania w tym zwi\u0105zku. Prawo do w\u0142asnego wyboru dotycz\u0105cego ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest nieod\u0142\u0105cznym prawem zwi\u0105zanym z wolno\u015bci\u0105 jednostki. Co wi\u0119cej, poprzez odmow\u0119 rozwodu pa\u0144stwo polskie nadmiernie wp\u0142ywa nie tylko na prawa skar\u017c\u0105cego (powoda), ale ogranicza nowemu partnerowi i narodzonym z tego zwi\u0105zku dzieciom prawo do \u017cycia w rodzinie. W zdaniu odr\u0119bnym podkre\u015blono, i\u017c w Polsce sytuacja zwi\u0105zk\u00f3w partnerskich nie jest uregulowana prawnie, a co zatem idzie osoby wsp\u00f3lnie \u017cyj\u0105ce nie maj\u0105 prawa wsp\u00f3lnie rozlicza\u0107 si\u0119 z fiskusem, ubezpieczy\u0107 swojego niepracuj\u0105cego partnera, dziedziczy\u0107 na podstawie ustawy, a tak\u017ce ubiega\u0107 si\u0119 o prawo do renty rodzinnej lub aliment\u00f3w. Nie spe\u0142nia zatem zasady proporcjonalno\u015bci, w ocenie zg\u0142aszaj\u0105cego zdanie odr\u0119bne s\u0119dziego Sajo, sytuacja, w kt\u00f3rej ww. praw pozbawia si\u0119 osoby wsp\u00f3lnie \u017cyj\u0105ce, nara\u017caj\u0105c je na spo\u0142eczne napi\u0119tnowanie, a to tylko z powodu ochrony moralno\u015bci oraz \u017cycia rodzinnego. Jest paradoksem, \u017ce pod pozorem ochrony \u017cycia rodzinnego de facto odmawia si\u0119 tego prawa innej osobie. Ponadto wskazywano, i\u017c koniecznym warunkiem do zawarcia zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego jest uzyskanie rozwodu i w tym w\u0142a\u015bnie sensie polskie prawo rozwodowe narusza art. 12 Konwencji.<\/p>\n\n\n\n Mimo, i\u017c Trybuna\u0142 nie uzna\u0142 skargi za zasadn\u0105, tym niemniej uzasadnienie zg\u0142oszonego zdania odr\u0119bnego wskazuje na ewolucj\u0119 pogl\u0105d\u00f3w jurysprudencji w tym zakresie. By\u0107 mo\u017ce za dziesi\u0119\u0107 czy dwadzie\u015bcia lat rozstrzygni\u0119cie sprawy o podobnym stanie faktycznym zako\u0144czy si\u0119 wydaniem odmiennego wyroku. Do tego czasu pozostaje jedynie pami\u0119ta\u0107, \u017ce wyrok oddalaj\u0105cy pow\u00f3dztwo o rozw\u00f3d<\/strong> nie stwarza przeszkody do ponownego wytoczenia pow\u00f3dztwa przez kt\u00f3r\u0105kolwiek ze stron.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi s\u0105d uzna, \u017ce rozk\u0142ad po\u017cycia nie jest zupe\u0142ny albo nie ma charakteru trwa\u0142ego, mo\u017ce oddali\u0107 pozew o rozw\u00f3d. Sam konflikt czy pogorszenie relacji nie wystarczy do uzyskania rozwodu. Kluczowe jest wykazanie, \u017ce rozpad ma\u0142\u017ce\u0144stwa ma charakter trwa\u0142y i zupe\u0142ny<\/strong>, a powr\u00f3t do wsp\u00f3lnego \u017cycia nie jest mo\u017cliwy. Szczeg\u00f3\u0142owo o tym kiedy s\u0105d nie da rozwodu mo\u017cesz poczyta\u0107 w tym miejscu:<\/p>\n\n\n\nDobro wsp\u00f3lnych ma\u0142oletnich dzieci<\/h2>\n\n\n\n
Sprzeczno\u015b\u0107 z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego<\/h2>\n\n\n\n
Brak trwa\u0142ego i zupe\u0142nego rozk\u0142adu po\u017cycia<\/h2>\n\n\n\n