Często w przestrzeni medialnej poruszana jest tematyka obrony praw rodziców, którzy borykają się z utrudnianiem kontaktów z dzieckiem. Rzeczywistość bywa jednak złożona i nie wszyscy walczą o to, by aktywnie realizować się w roli rodzica. Zdarza się, że jeden z opiekunów musi zastępować dziecku oboje rodziców, ponieważ drugi nie przejawia absolutnie żadnego zainteresowania jego losem.
W rozmowach z rodzicami powraca jedno ważne pytanie: czy całkowity brak kontaktów z dzieckiem może stanowić podstawę do pozbawienia władzy rodzicielskiej? A z drugiej strony – czy rodzic pozbawiony władzy nadal ma prawo widywać się ze swoim dzieckiem? Poniżej wyjaśniam najważniejsze zależności.
Czy rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej ma prawo do kontaktów z dzieckiem?
Zacznijmy od najczęściej zadawanego pytania. Odpowiedź na nie, w świetle art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jest bardzo prosta: tak.
Polskie prawo rodzinne wyraźnie oddziela prawa wynikające z władzy rodzicielskiej od prawa do utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Co to oznacza w praktyce?
Prawo do kontaktów z małoletnim jest całkowicie niezależne od tego, czy rodzic posiada pełną władzę rodzicielską. Tak więc rodzic, którego władza została ograniczona lub który został jej całkowicie pozbawiony, wciąż ma prawo do widywania swojego dziecka.
Wyjątkiem jest sytuacja, w której sąd rodzinny celowo wyda zakaz kontaktów z dzieckiem (np. jeśli spotkania te zagrażałyby dobru i bezpieczeństwu małoletniego).
Zaniedbywanie kontaktów z dzieckiem a pozbawienie władzy rodzicielskiej
O ile pierwsza kwestia jest jednoznaczna, o tyle drugie pytanie bywa znacznie bardziej problematyczne: czy ignorowanie przez rodzica ustalonych terminów spotkań może doprowadzić do pozbawienia go praw rodzicielskich?
W tym przypadku nie ma jednej, uniwersalnej odpowiedzi bez szczegółowej analizy stanu faktycznego danej rodziny. Warto jednak przeanalizować przesłanki prawne, które upoważniają sąd do takiej ingerencji.
Rażące zaniedbywanie obowiązków wobec dziecka
Kluczowy jest tutaj art. 111 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przewiduje on możliwość pozbawienia władzy rodzicielskiej w przypadku „rażącego zaniedbywania obowiązków wobec dziecka”.
Należy wyraźnie podkreślić, że prawo do kontaktów z dzieckiem to nie tylko przywilej, z którego rodzic może korzystać wtedy, gdy akurat ma na to ochotę i czas. To przede wszystkim obowiązek nieodłącznie związany z rodzicielstwem.
Dlatego nie można wykluczyć, że uporczywe zaniedbywanie swoich obowiązków w zakresie widzeń z dzieckiem doprowadzi do tak drastycznego rozstrzygnięcia, jakim jest orzeczenie o pozbawieniu władzy rodzicielskiej.
Kiedy sąd odbierze władzę rodzicielską za brak spotkań?
Sąd, oceniając sprawę, będzie kierował się nie tylko suchymi przepisami kodeksowymi, ale przede wszystkim dobrem dziecka, które jest nadrzędną wytyczną we wszystkich sprawach rodzinnych.
Za rażące zaniedbanie obowiązków rodzicielskich polskie sądy nierzadko uznają nie tylko uporczywe uchylanie się od płacenia alimentów (niealimentację), ale właśnie całkowity brak kontaktu z małoletnim.
Warto jednak pamiętać, że sąd nie w każdej sytuacji od razu zastosuje najsurowszy środek:
- Jeśli rodzic całkowicie i od dłuższego czasu ignoruje swoje dziecko – szanse na pozbawienie go władzy są wysokie.
- Jeśli rodzic notorycznie odwołuje kontakty, ale od czasu do czasu spotkania dochodzą do skutku – sąd może być bardziej ostrożny w wymierzaniu najsurowszej “kary”. Zdarzają się sytuacje, w których sędzia w ramach swobodnej oceny dowodów uzna, że więź (choć słaba) jednak istnieje i nie orzeknie o pozbawieniu władzy.
W prawie rodzinnym niczego nie można przesądzać z góry, a każda sytuacja oceniana jest indywidualnie.
Masz problem z kontaktami z dzieckiem?
Jeśli drugi rodzic nie realizuje kontaktów z dzieckiem albo dochodzi do nich w sposób niezgodny z orzeczeniem Sądu lub ugodą mogę:
- pomóc Ci dobrać najlepsze rozwiązanie
- przygotować wniosek do sądu: o ustalenie kontaktów, o zmianę kontaktów, o wykonywanie kontaktów
- zaplanować dalsze kroki
adwokat Joanna Szewczyk- Stępień
Aby uzyskać pomoc w sprawie rodzinnej, możesz skorzystać z porady prawnej on-line lub w biurze kancelarii – w zależności od tego, co jest dla Ciebie wygodniejsze.
Kancelaria Adwokacka Szczurek Szewczyk- Stępień w Krakowie
Telefon: +48 792 276 360
e-mail: szewczyk-stepien@adwokat-krakow.com
Coraz więcej porad odbywa się zdalnie – telefonicznie lub w formie wideokonferencji. Dzięki temu możemy pomóc klientom z całej Polski, a także osobom przebywającym za granicą, niezależnie od miejsca zamieszkania.
Specjalizujemy się w prawie rodzinnym i pomagamy w sprawach takich jak:
- podział majątku po rozwodzie
- rozwód (z winą i bez orzekania o winie)
- kontakty z dzieckiem i ich egzekucja
- alimenty (ustalenie, podwyższenie, obniżenie)
- władza rodzicielska
